Dokumentacja techniczna
Metodologia
Każdy wzór, każde założenie i każde miejsce, w którym byliśmy hojni wobec tezy przeciwnej. Strona ma jedną zasadę: liczby wolno kwestionować, więc muszą być odsłonięte.
1. Jak to jest zbudowane
Model ma trzy warstwy:
| Model | Wszystkie parametry wejściowe (każdy z kluczem źródła) i cała arytmetyka w jednym miejscu. |
| Wykresy | Generowane jako czysty SVG z wyników modelu. Bez bibliotek wykresowych i bez plików rastrowych — dlatego są ostre w każdej skali i czytelne dla czytników ekranu. |
| Skład strony | Wstawia liczby i wykresy w miejsca w szablonie. Szablon zawiera wyłącznie miejsca na wartości — nigdy samych wartości. Nierozwiązane pole przerywa budowę strony. |
Podział jest celowy: prosa strony nie zawiera ani jednej liczby wpisanej ręcznie. Gdyby któraś wartość wyglądała na naciągniętą, wystarczy zmienić odpowiedni parametr w tabeli z rozdziału 6 i prześledzić, jak bardzo wynik od niej zależy — kalkulator na stronie głównej robi dokładnie to na żywo. Wnioski celowo opierają się na wielkościach, które trzeba by pomylić o kilka rzędów wielkości, żeby cokolwiek zmienić.
2. Kryterium powstania smugi
Nachylenie prostej mieszania spalin z otaczającym powietrzem:
Temperatura progowa przy powietrzu nasyconym (przybliżenie analityczne Schumanna do dokładnego rozwiązania kryterium):
Prężności pary nasyconej liczone są wzorem Magnusa–Tetensa, osobno nad wodą przechłodzoną i nad lodem. Różnica między tymi krzywymi to obszar, w którym smuga nie odparowuje, tylko rośnie.
3. Bilans masowy programu
Punkt wyjścia jest życzliwy dla teorii: bierzemy realny, recenzowany kosztorys geoinżynierii (Smith i Wagner, 3,0 Mt SO₂ rocznie w piętnastym roku) i pytamy, ile trzeba by tego samego efektu, gdyby rozpylać z pułapu rejsowego.
Trzy miejsca, w których to oszacowanie jest zaniżone — czyli korzystne dla teorii:
| Czas życia w troposferze przyjęto jako miesiąc, choć literatura podaje „dni do tygodni”. Przyjęcie dwóch tygodni podwaja wymaganą masę. |
| Pominięto niższą skuteczność radiacyjną aerozolu na 10 km w porównaniu z 20 km. |
| Pominięto straty przy rozpylaniu, sedymentację dużych cząstek i to, że część lotów odbywa się poniżej poziomu, na którym cokolwiek by się utrzymało. |
Koszt paliwowy wożenia ładunku liczymy regułą kciuka: około 3,5 % masy dodatkowego ładunku spala się na każdą godzinę lotu, przy średniej długości rejsu 2,2 godziny. To parametr przybliżony; zmiana go o połowę zmienia wynik o połowę i nie rusza żadnego wniosku.
4. Bilans ludzki — wskaźniki obsadowe
Liczymy osoby, nie zmiany ani nie loty. Wskaźniki dobrano po dolnej stronie przedziałów branżowych.
| Rola | Przyjęto | Uzasadnienie i kontrola |
|---|---|---|
| Piloci | 261 351 | ≈9 pilotów na samolot (obsada dobowa × rezerwy, urlopy, szkolenia) |
| Mechanicy i obsługa techniczna | 348 468 | ≈12 techników na samolot; przegląd liniowy widzi każdą instalację |
| Obsługa naziemna i tankowanie | 116 156 | ≈4 osoby/samolot uzupełniające zbiornik z substancją |
| Inżynierowie i certyfikacja instalacji | 20 000 | ≈30 typów samolotów × zespół projektowo-certyfikacyjny |
| Produkcja i logistyka chemikaliów | 66 000 | 1 miejsce pracy na 1 000 t produkcji rocznej |
| Urzędy lotnicze dopuszczające modyfikację | 2 500 | ≈50 osób × ≈50 nadzorów lotniczych |
| Zarządy linii lotniczych | 5 690 | 5 osób na linię; ktoś podpisuje zgodę na obcą instalację w swojej flocie |
| Naukowcy zatajający pomiary | 10 000 | obsługa IAGOS/CARIBIC, retrievale satelitarne, laboratoria jakości powietrza |
| Koordynacja rządowa i wojskowa | 5 000 | sztab programu w kilkudziesięciu państwach |
Kontrola rzędu wielkości: 29 039 samolotów × 9 pilotów daje ~261 351 pilotów na świecie. Boeing prognozuje zapotrzebowanie na 660 tys. nowych pilotów i 710 tys. techników w ciągu dwudziestu lat[Boeing], co przy normalnej rotacji odpowiada bazie tego samego rzędu. Wskaźniki nie są więc zawyżone.
Świadomie nie policzono: personelu pokładowego (jest osobnym wariantem), kontrolerów ruchu lotniczego, obsługi celnej i granicznej, ubezpieczycieli, audytorów, producentów zbiorników i pomp, kierowców cystern, personelu medycznego. Każda z tych grup podnosi wynik.
5. Model rozpadu tajemnicy
Wartość p = 4,09·10⁻⁶ to najniższa z trzech kalibracji Grimesa, czyli założenie, że uczestnicy tego programu są bardziej dyskretni niż pracownicy NSA, lekarze z Tuskegee i analitycy FBI.
Uczciwie o słabościach
Model zakłada jednorodne i niezależne p dla wszystkich uczestników oraz stałą liczebność. Kalibracja opiera się na aferach, które wyszły na jaw, co jest doborem obciążonym — tajemnice utrzymane z definicji nie trafiają do próby. Krytykę tę sformułował M. Dentith[Dentith] i jest ona zasadna.
Dlatego wniosek nie opiera się na dokładnej wartości wyniku, tylko na jego marginesie. Żeby program o 835 165 uczestnikach miał jedną szansę na sto na przetrwanie trzydziestu lat, p musiałoby być rzędu 10⁻¹⁰. To o cztery rzędy wielkości poniżej najlepiej udokumentowanej ludzkiej dyscypliny. Pomyłka o rząd czy dwa niczego tu nie zmienia.
Drugi kanał: dezercja moralna
Model Grimesa opisuje przeciek przypadkowy albo z sumienia wobec obcych. W tym przypadku dochodzi czynnik, którego nie miała żadna sprawa kalibracyjna: uczestnik szkodzi własnej rodzinie. Traktujemy to jako niezależny proces o rocznym prawdopodobieństwie q na osobę, gdzie liczba dezercji rocznie wynosi N·q, a szansa braku dezercji przez t lat to (1−q)N·t. Wartości q podajemy w zakresie od 1:1 000 do 1:1 000 000 rocznie, bo nie da się jej wyznaczyć empirycznie — nie ma precedensu programu, w którym uczestnicy truliby własne dzieci.
6. Pełna lista parametrów
Wszystko, co wchodzi do modelu, z jednostką i źródłem — opis znaczenia każdej wielkości jest w rozdziałach powyżej. Pozycje oznaczone założenie nie pochodzą z literatury i są przyjęte jawnie.
| Parametr | Wartość | Jednostka | Źródło |
|---|---|---|---|
flights_year | 35,30 ×10⁶ | lotów/rok | ATAG |
departures_2024 | 37,40 ×10⁶ | lotów/rok | ICAO Annual Report 2024 |
fleet | 29 039 | samolotów | ATAG |
airlines | 1 138 | linii | ATAG |
airports | 4 072 | lotnisk | ATAG |
passengers_2024 | 4,70 ×10⁹ | pasażerów | ICAO Annual Report 2024 |
direct_jobs | 11,60 ×10⁶ | etatów | ATAG |
jetfuel_litres | 348,75 ×10⁹ | L/rok | ATAG |
jetfuel_density | 0,80 | kg/L | Specyfikacja paliwa Jet A-1 (ASTM D1655 / DEF STAN 91-091) |
co2_year | 882,00 ×10⁶ | t CO2/rok | ATAG |
ei_h2o | 1,24 | kg/kg | U. Schumann |
ei_co2 | 3,16 | kg/kg | Stechiometria spalania nafty lotniczej |
cp_air | 1 004 | J/(kg·K) | U. Schumann |
epsilon | 0,62 | — | U. Schumann |
Q_fuel | 43,00 ×10⁶ | J/kg | Specyfikacja paliwa Jet A-1 (ASTM D1655 / DEF STAN 91-091) |
eta_prop | 0,30 | — | U. Schumann |
p_cruise | 25 000 | Pa | Międzynarodowa Atmosfera Wzorcowa (ISA, ISO 2533) |
sai_altitude | 20,00 | km | Smith & Wagner |
sai_mass_y15 | 3,00 ×10⁶ | t SO2/rok | Smith & Wagner |
sai_flights_y15 | 60 109 | lotów/rok | Smith & Wagner |
sai_fleet_y15 | 95,00 | samolotów | Smith & Wagner |
sai_payload | 25,00 | t | Smith & Wagner |
sai_cost | 2,25 ×10⁹ | USD/rok | Smith & Wagner |
ceiling_bizjet | 16,00 | km | Smith & Wagner |
cruise_alt | 10,50 | km | Międzynarodowa Atmosfera Wzorcowa (ISA, ISO 2533) |
tau_strat | 22,00 | miesięcy | Toohey, Jia, Khanal, Tegtmeier |
tau_trop | 1,00 | miesiąc | Toohey, Jia, Khanal, Tegtmeier |
so2_anthropogenic | 73,47 ×10⁶ | t SO2/rok | Our World in Data / CEDS |
prod_al | 72,00 ×10⁶ | t/rok | USGS Mineral Commodity Summaries 2025 |
prod_barite | 8,20 ×10⁶ | t/rok | USGS Mineral Commodity Summaries 2025 |
prod_sr | 510 000 | t/rok | USGS Mineral Commodity Summaries 2025 |
ba_in_barite | 0,59 | — | Masy molowe i udziały masowe |
al_in_alumina | 0,53 | — | Masy molowe i udziały masowe |
crust_al | 8,23 | % wag. | Rudnick & Gao |
crust_fe | 5,63 | % wag. | Rudnick & Gao |
crust_ca | 4,15 | % wag. | Rudnick & Gao |
p_leak | 4,09·10-6 | 1/(os.·rok) | D. R. Grimes |
p_leak_prism | 1,42·10-5 | 1/(os.·rok) | D. R. Grimes |
p_leak_tuskegee | 7,5·10-6 | 1/(os.·rok) | D. R. Grimes |
p_leak_fbi | 2,11·10-5 | 1/(os.·rok) | D. R. Grimes |
years_running | 30,00 | lat | założenie |
household_world | 3,50 | osób | UN DESA Population Division |
household_eu_na | 2,40 | osób | UN DESA Population Division |
close_family | 8,00 | osób | założenie |
experts_surveyed | 77,00 | osób | Shearer, West, Caldeira, Davis |
experts_no_evidence | 76,00 | osób | Shearer, West, Caldeira, Davis |
erf_contrail | 57,40 | mW/m² | Lee i in. |
erf_co2_avia | 34,30 | mW/m² | Lee i in. |
erf_aviation_share | 3,50 | % | Lee i in. |