26 pozycji
Bibliografia
Nic na tej stronie nie powołuje się na źródło, którego tu nie ma. Identyfikatory DOI i adresy zostały sprawdzone pod kątem tego, czy prowadzą do pracy, na którą się powołujemy — a nie do pracy o podobnym tytule.
[01]
ATAG — Aviation: Benefits Beyond Borders / Facts & figuresAir Transport Action Group · 2024Dane za 2023: 35,3 mln lotów rozkładowych, 29 039 samolotów komunikacyjnych, 1 138 linii, 4 072 lotniska, 348,75 mld l paliwa, 882 Mt CO2, 11,6 mln miejsc pracy bezpośrednio.https://atag.org/facts-figures
[02]
ICAO Annual Report 2024 — The World of Air Transport in 2024International Civil Aviation Organization · 202537,4 mln odlotów komercyjnych i 4,7 mld pasażerów w 2024 r.https://www.icao.int/about-icao/AnnualReport2024/world-air-transport-2024
[03]
U. Schumann — On conditions for contrail formation from aircraft exhaustsUlrich Schumann · 1996Meteorologische Zeitschrift 5, 4–23. Kryterium Schmidta–Applemana w postaci użytej w tym projekcie: nachylenie prostej mieszania G, wskaźnik emisji pary wodnej ≈ 1,23–1,25 kg/kg, przybliżenie analityczne temperatury progowej.https://www.osti.gov/etdeweb/biblio/233640
[04]
H. Appleman — The Formation of Exhaust Condensation Trails by Jet AircraftHerbert Appleman · 1953Bull. Amer. Meteor. Soc. 34, 14–20. Metoda prognozowania smug używana przez USAF od lat 50. — dowód, że fizyka smug była opisana i stosowana operacyjnie pół wieku przed powstaniem teorii chemtrails.https://journals.ametsoc.org/view/journals/bams/34/1/1520-0477-34_1_14.xml
[05]
Aircraft Contrails Factsheet (EPA-430-F-00-005)EPA, FAA, NASA, NOAA · 2000Wspólne opracowanie czterech agencji USA: smugi to głównie kryształki lodu; opis mechanizmu powstawania i utrzymywania się.https://www.faa.gov/sites/faa.gov/files/regulations_policies/policy_guidance/envir_policy/contrails.pdf
[06]
Shearer, West, Caldeira, Davis — Quantifying expert consensus against the existence of a secret, large-scale atmospheric spraying programChristine Shearer, Mick West, Ken Caldeira, Steven J. Davis · 2016Environ. Res. Lett. 11, 084011. 76 z 77 niezależnych chemików atmosfery i geochemików nie znalazło dowodów na tajny program rozpylania; przedstawione „dowody” dały się wyjaśnić znaną fizyką i chemią.doi:10.1088/1748-9326/11/8/084011 · https://iopscience.iop.org/article/10.1088/1748-9326/11/8/084011
[07]
D. R. Grimes — On the Viability of Conspiratorial BeliefsDavid Robert Grimes · 2016PLOS ONE 11(1): e0147905. Model rozpadu tajemnicy L(t)=1−(1−p)^(N·t); p skalibrowane na PRISM (>1,42·10⁻⁵), Tuskegee (>7,50·10⁻⁶) i aferze kryminalistyki FBI (>2,11·10⁻⁵); wartość najostrożniejsza p = 4,09·10⁻⁶.doi:10.1371/journal.pone.0147905 · https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0147905
[08]
Correction: On the Viability of Conspiratorial BeliefsDavid Robert Grimes · 2016PLOS ONE 11(3): e0151003. Poprawione wzory dają jeszcze niższe prawdopodobieństwo utrzymania tajemnicy niż wersja pierwotna.doi:10.1371/journal.pone.0151003 · https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0151003
[09]
M R. X. Dentith — On the problems generating the viability of a mathematical model dealing with conspiratorial beliefsMatthew R. X. Dentith · 2016Krytyka modelu Grimesa: dobór przykładów kalibracyjnych i założenie jednorodnego p. Cytowana tutaj świadomie — model jest oszacowaniem rzędu wielkości, nie wyrocznią.https://www.mrxdentith.com/2016/02/01/on-the-problems-generating-the-viability-of-a-mathematical-model-dealing-with-conspiratorial-beliefs/
[10]
Smith & Wagner — Stratospheric aerosol injection tactics and costs in the first 15 years of deploymentWake Smith, Gernot Wagner · 2018Environ. Res. Lett. 13, 124001. Realny program wymaga pułapu ~20 km; zmodyfikowane odrzutowce biznesowe nie wznoszą się powyżej ~16 km, a samoloty komunikacyjne i transportowe w ogóle nie sięgają tych wysokości. Potrzebny byłby nowy samolot (SAIL): udźwig ~25 t, masa własna ~50 t, 4 silniki; rok 15 = 95 samolotów, 60 109 lotów, 1,5 Mt S rocznie, ~2,25 mld USD/rok.doi:10.1088/1748-9326/aae98d · https://iopscience.iop.org/article/10.1088/1748-9326/aae98d
[11]
Toohey, Jia, Khanal, Tegtmeier — Stratospheric residence time and the lifetime of volcanic stratospheric aerosolsMatthew Toohey, Yue Jia, Sujan Khanal, Susann Tegtmeier · 2025Atmos. Chem. Phys. 25, 3821–3839. Czas życia aerozolu siarczanowego po Pinatubo ≈ 22 miesiące w stratosferze; w troposferze czasy życia aerozolu są rzędu dni do tygodni.doi:10.5194/acp-25-3821-2025 · https://acp.copernicus.org/articles/25/3821/2025/
[12]
Lee i in. — The contribution of global aviation to anthropogenic climate forcing for 2000 to 2018D. S. Lee, D. W. Fahey, A. Skowron i 18 współautorów · 2021Atmospheric Environment 244, 117834. Cirrus smugowy: ERF 57,4 [17; 98] mW/m² — o 67 % więcej niż ERF lotniczego CO2 (34,3 mW/m²); całe lotnictwo = 3,5 % antropogenicznego ERF w 2018 r.doi:10.1016/j.atmosenv.2020.117834 · https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1352231020305689
[13]
USGS Mineral Commodity Summaries 2025 — AluminumU.S. Geological Survey · 2025Światowa produkcja aluminium pierwotnego: 70 mln t (2023), 72 mln t (2024, szac.).https://pubs.usgs.gov/periodicals/mcs2025/mcs2025-aluminum.pdf
[14]
USGS Mineral Commodity Summaries 2025 — BariteU.S. Geological Survey · 2025Światowe wydobycie barytu: 8,08 mln t (2023), 8,20 mln t (2024, szac.).https://pubs.usgs.gov/periodicals/mcs2025/mcs2025-barite.pdf
[15]
USGS Mineral Commodity Summaries 2025 — StrontiumU.S. Geological Survey · 2025Światowe wydobycie strontu (w przeliczeniu na Sr): ok. 510 000 t w 2024 r.https://pubs.usgs.gov/periodicals/mcs2025/mcs2025-strontium.pdf
[16]
Our World in Data / CEDS — Global sulphur dioxide emissionsCommunity Emissions Data System (McDuffie i in.), Our World in Data · 2024Cała antropogeniczna emisja SO2 na świecie w 2022 r.: 73,47 mln t.https://ourworldindata.org/grapher/so-emissions-by-world-region-in-million-tonnes
[17]
Rudnick & Gao — Composition of the Continental CrustRoberta L. Rudnick, Shan Gao · 2014Treatise on Geochemistry (wyd. 2), t. 4. Skorupa kontynentalna: O 46,4 %, Si 28,15 %, Al 8,23 %, Fe 5,63 %, Ca 4,15 % wagowo. Aluminium jest trzecim najpospolitszym pierwiastkiem skorupy — jego obecność w glebie jest regułą, nie anomalią.https://scispace.com/pdf/composition-of-the-continental-crust-2hxz49vsod.pdf
[18]
Boeing Pilot and Technician Outlook 2025–2044The Boeing Company · 2025Prognozowane zapotrzebowanie: 660 000 nowych pilotów i 710 000 techników w 20 lat — rząd wielkości potwierdzający użyte tu wskaźniki obsadowe.https://www.boeing.com/commercial/market/pilot-technician-outlook
[19]
IAGOS-CARIBIC — laboratorium atmosferyczne na pokładzie samolotów rejsowychIAGOS Research Infrastructure · 2024Kontener pomiarowy w luku bagażowym rejsowego Airbusa Lufthansy; ok. 20 przyrządów, ~100 gazów śladowych oraz parametry aerozolu i chmur, mierzone na wysokości przelotowej.https://www.caribic-atmospheric.com/
[20]
Properties and Processing of Aviation Exhaust Aerosol at Cruise Altitude Observed from the IAGOS-CARIBIC Flying LaboratoryIAGOS-CARIBIC / Environ. Sci. Technol. · 2024Ponad 1100 przelotów przez smugi innych samolotów zarejestrowanych i przeanalizowanych w latach 2018–2020 — bezpośredni pomiar składu tego, co wydmuchują silniki.https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11044579/
[21]
UN DESA Population Division — Household Size and Composition 2022United Nations Department of Economic and Social Affairs · 2022Baza oparta na 1 059 źródłach ze 196 krajów. Mediana wielkości gospodarstwa domowego: 2,4 osoby w Europie i Ameryce Płn., 4,6–4,8 w Azji Płd. i Zach.; średnia światowa rzędu 3,5 osoby.https://population.un.org/Household/
[22]
IATA — prognoza rentowności branży lotniczej na 2024International Air Transport Association · 2024Przychody ok. 996 mld USD, zysk netto ok. 30,5 mld USD, marża netto ok. 3,1 %. Branża o takiej marży nie ukryje kilku miliardów dolarów kosztu rocznie.https://www.iata.org/en/pressroom/2024-releases/2024-06-03-01/
[23]
Specyfikacja paliwa Jet A-1 (ASTM D1655 / DEF STAN 91-091)ASTM International / UK MoD · 2024Norma określa dopuszczalne dodatki (przeciwutleniacze, dezaktywatory metali, inhibitory korozji, dyssypatory ładunku, inhibitory oblodzenia) i limity zanieczyszczeń. Gęstość 0,775–0,840 kg/l; wartość opałowa ≥ 42,8 MJ/kg. Metale są limitowanym zanieczyszczeniem, nie składnikiem.https://www.astm.org/Standards/D1655.htm
[24]
Stechiometria spalania nafty lotniczejICAO / IPCC · 2019Ze spalenia 1 kg nafty lotniczej powstaje ok. 3,16 kg CO2 i ok. 1,24 kg H2O. Potwierdzone niezależnie w tym projekcie: CO2 policzone ze zużycia paliwa zgadza się z raportowanym przez ATAG z dokładnością 0,5 %.https://www.icao.int/environmental-protection/CarbonOffset/Pages/default.aspx
[25]
Międzynarodowa Atmosfera Wzorcowa (ISA, ISO 2533)ISO · 1975Poziom przelotowy 250 hPa ≈ 10,4 km; temperatura w tropopauzie ok. −56,5 °C. Typowy przelot rejsowy: 9–12 km.https://www.iso.org/standard/7472.html
[26]
Masy molowe i udziały masoweIUPAC · 2021Al w Al2O3 = 52,9 % wag.; Ba w BaSO4 = 58,8 % wag.https://iupac.org/what-we-do/periodic-table-of-elements/
Czego tu celowo nie ma
Nie powołujemy się na blogi, filmy ani zbiory zdjęć — z żadnej ze stron sporu. Nie powołujemy się też na „raporty laboratoryjne” krążące bez metodyki poboru próbek, bo bez opisu tła i próby ślepej nie da się ich ocenić. To nie jest zarzut o złą wiarę, tylko o brak informacji potrzebnej do weryfikacji.
Jeżeli istnieje praca recenzowana, która przeczy któremuś z tych rachunków — jest dla niej miejsce na tej liście.